foto: Istorijski muzej Srbije

Sve što smo naučili o sudbini našeg naroda u Prvom svetskom ratu, i po završetku škole zaboravili, sada možemo da obnovimo na zanimljiv i slikovit način, jer su u Istorijskom muzeju Srbije otvorene dve izložbe nastale u okviru programa obeležavanja stogodišnjice Prvog svetskog rata. Prvu – Francusko-srpska bolinica u Sedesu, Solun imate prilike da posetite do prvog marta, a drugu Srbija 1915-1916 do prvog novembra ove godine, ali je moja preporuka da to ipak učinite tokom februara, kako biste ih videli obe jer se tematski u potpunosti uklapaju.

Srbija 1915-1916

Izložba prati put srpske vojske tokom ove dve godine rata, od povlačenja iz gradova, prelaska Albanije, do dolaska na Krf, u Solun, oporavka i novih bojišta. Prostor je podeljen tematski i hronološki a veliki broj fotografija, pisama, dokumenata i ličnih predmeta vojnika ilustruje svaku od ovih etapa njihovog života tih godina.

Panoi sa tekstom koji prate izložbu daju dovoljno informacija i objašnjenja posetiocima, te vam detalje neću prepričavati. Moji favoriti izložbe su: fotografije ratnog Beograda; dnevnik Milana Pavlovića Cacike – potpuno čitljiv, skoro neverovatno da je u pitanju dnevnik vođen tokom prelaska Albanije; fotografije medicinskih sestara; pisma supruge Milutina Vojinovića – neverovatan broj dobro očuvanih pisama koja bi, da ne znamo kada su nastala i kojim se temama bave, izgledala vrlo romantično na prvi pogled; cvetić Odbora pariskih devojaka kojim su bili okićeni sprski oficiri 1916. na putu sa Krfa za Odesu. Ako baš budete imali vremena i volje, pronađite ih među mnoštvom izloženog materijala, to će vam dati podsticaj da pažljivije gledate.

foto: Istorijski muzej Srbije

Nisam pronašla podatak ko je idejni tvorac „podmornice”, ali ukoliko ovaj tekst ikada dođe do njega neka se prepozna u hvali koju mu ovim putem upućujem. Pri ulasku na izložbu moguće je čuti recitaciju verovatno najpoznatije srpske pesme ovog doba i ove tragedije – Plava grobnica Milutina Bojića. Međutim, ono što se ne vidi odmah, ali se otkrije tokom hodanja kroz izložbeni prostor je način na koji je pesma vizuelno predstavljena. Neću vam reći koji je to način jer želim da odete i uverite se sami. Mogu da garantujem da nećete ostati ravnodušni!

Francusko-srpska bolinica u Sedesu, Solun

Ovo je gostujuća izložba solunskog Muzeja vizantijske kulture koja još jednom potvrđuje ono što svi Solunci dobro znaju – solunski metro nikada neće biti izgrađen! Kada god bager, ili obična lopata, zariju u tlo ovog grada na videlo izađe neki novi, još uvek neproučen deo istorije. Tako su grčki areholozi, tragajući za praistorijskim starinama na lokalitetu Terma (nekadašnji Sedes) nadomak Soluna, slučajno otkrili ostatke bolničkog otpada francusko-srpske bolnice iz Prvog svetskog rata.

Pronađeni materijal, kao i ova izložba, svedoče ne samo o sanitarnim merama i istoriji medicine ili rata, već i o životu vojnika van bojišta. Veliki broj fotografija govori o načinima na koji su vojnici provodili slobodno vreme i činili život tih godina malo podnošljivim i zabavnijim. Videćete i karikature „tipova” vojnika koji su se borili zajedno na frontu, razvrstanih po nacionalnosti, staru opremu za operacije, lečenje i previjanje kao i boce i bočice u kojima su čuvani lekovi. Zanimljivo je to da pronađeni materijal svedoči o velikoj cirkulaciji i razmeni lekova, ne samo među savezničkom vojskom već i sa neprijateljima.

foto: Istorijski muzej Srbije

Do kraja 1916. godine u pozadini Solunskog fronta organizovane su 33 jedinice za lečenje sprskih vojnika i dve francuske pomoćne bolnice od kojih je jedna bila u Sedesu. Mirovna misija fransucke Istočne armije, pod čiju delatnost spada i podizanje ovih bolnica, ostavila je velikog traga na razvoj grada Soluna. Poseban doprinos vidi se u istraživanjima na higijensko-sanitarnom polju i znatnog smanjenja malarije u severnoj Grčkoj, ali i pedagoškom radu, kulturnim i arheološkim delatnostima. Takođe, nalazište svedoči i o promenama koje je grad neminovno doživeo usled velikih migracija, masovnog pristizanja srpskih vojnika i njihovog mešanja sa lokalnim stanovništvom.

piše: MoonQueen

Leave a Reply

Your email address will not be published.