piše: Iva Vukotić
Maj je mjesec koji obično najavljuje skori dolazak ljeta i svih njegovih čari. Ako imamo sreće, temperature će postepeno rasti, kaputi biti zamijenjeni lanenim košuljama ili kožnim jaknicama, a nebo poprimiti onu nestvarnu plavu boju bez jednog oblačka na vidiku. Ljeto takođe poziva na sve duži boravak na otvorenom, u dobrom društvu i sa onim specifičnim mirisom soli i kreme za sunčanje u vazduhu. Asocijacije i mogućnosti su beskrajni. Baš zato je Slika mjeseca za maj jedna atmosferski lepršava impresionistička predstava koja mami da se prisjetimo ljetnjih avantura provedenih sa dobro znanom ekipom ljudi po izboru.
Slika Ručak na brodu Ogista Renoara prvi put je predstavljena na Sedmoj impresionističkoj izložbi 1882. godine i tom prilikom proglašena najboljim umjetničkim djelom na ovom prestižnom događaju, od strane kritičara. Kupljena je od Renoara lično nakon izložbe, a potom 1923. prodata izvjesnom industrijalcu Dankanu Filipsu koji je proveo čitavu deceniju u potrazi za ovom umjetninom. Danas je ona dio Filips kolekcije i nalazi se u Vašingtonu.
Kompozicija kombinuje mrtvu prirodu, portrete i pejzaž, dočaravajući jedno opušteno ljetnje popodne koje grupa Renoarovih prijatelja provodi u jednom restoranu na Seni. Sam lokal je bio u vlasništvu izvjesnog Alfonsa Furnezea, ali je zatvoren 1906. godine. Restauriran je tek 1990. i danas postoji na istom mjestu gdje je i prvobitno otvoren. Ovaj restoran bio je kultno mjesto za sastajanje političara, slikara i ekonomista. Zbog svog položaja na rijeci koji je pružao pogled na zrake sunca koji se reflektuju u vodi, kao i na samu obalu, mjesto je bilo omiljeno impresionistima koji su često dolazili i slikali bajkovit pejzaž.
Na stolu se nalaze flaše vina i voće, što može nagovijestiti da se radi o skorom kraju objeda. Slika je na neki način podijeljena u dva dijela: jednim dominira grupica za stolom, a drugim nešto veća gužva ostalih gostiju. Velika količina svjetlosti, krajičak pejzaža i nježan, čist, vedar kolorit upotpunjuju atmosferu koju je Renoar nastojao da prenese. Kao i na mnogim drugim njegovim slikama, i ovdje se identiteti likova lako prepoznaju. Djevojka koja se igra sa psom je Alin Šarigot, Renoarova buduća supruga. Čovjek sa cilindrom koji je posmatraču okrenut leđima je Čarls Eprusi, bogati kolekcionar, istoričar umjetnosti i likovni kritičar. Čovjek sa kojim razgovara je najvjerovatnije njegov lični sekretar, poeta i kritičar Žil Lafro. Glumica Elen Andre se nalazi u centru kompozicije sa čašom vina u ruci dok prekoputa nje sjedi baron Raul Barbie, bivši gradonačelnik Sajgona. Muškarac i žena naslonjeni na ogradu su djeca vlasnika restorana, Alfonsina i Alfons Furnez. Nose slične šešire i njihovo ležerno držanje ukazuju na maksimalno poznavanje prostora i prisutne klijantele. Tu si i bliski Renoarovi prijatelji Ežen Pjer Lestringez i Pol Lot, koji očigledno očijukaju sa glumicom Žan Samari i nadmeću se za njenu pažnju. Najznačajnija figura, ipak, jeste Gistav Kajbot, koji sjedi za stolom u bijeloj potkošulji i sa slamnatim šeširom na glavi, pored glumice Anžel Legu i novinara Adriena Mađola. Kajbot je bio važna figura u Renoarovom životu, ostvaren umjetnik sam po sebi, patron i prisutan i na drugim umjetničkim djelima svog kolege i prijatelja.
Slika je nakon predstavljanja publici pobrala mnoge pohvale koje su se ticale tehnike, teme, pa i crteža koji ostaje u sjenci mudro odabranog i kombinovanog kolorita. Međutim, francuski Figaro je objavio jedan komentar kritičara Alberta Vulfa koji glasi: „Da je Renoar naučio da crta, ovo bi bila jedna jako lijepa slika”.
Što se tiče referenci u popularnoj kulturi, možda najznačajnija tiče se kultnog francuskog filma Ameli iz 2001. godine, reditelja Žana Pjera Ženeta. Primjetna je sličnost između protagonistkinje filma i žene sa čašom koja gleda direktno u posmatrača, izlovana od onoga što se događa oko nje (baš kao i Ameli u mnogim krupnim kadrovima koji su fokusirani na njenom licu).
Sve u svemu, u pitanju je slika koja slavi prijateljstvo, druženje uz dobru hranu, vino i razdraganu atmosferu koja je karakteristična za topla ljetnja popodneva, kada je svaki trenutak proveden na otvorenom dragocjen. Na Renoarovim slikama nema mjesta mraku, tamnom koloritu i teškim temama. Svjetlost je najvažniji element koji obogaćuje gotovo svaku njegovu kompoziciju. Možemo reći da je on hvatao i oslikavao samu esenciju života, mahom lagodnu, koja je budila ono najbolje u posmatraču: radost i neumoljivu želju da saznamo šta donosi novi dan.
maj, 2025.
