foto: Olgica Lukanović

piše: Dorotea Lovčević

U januaru vas vodimo na jednu potpuno neuobičajenu izložbu za Istorijski muzej Srbije. Reč je o izložbi Od bidermajera do Mediale – Slikarstvo 19. i 20. veka, autorke Tijane Jovanović Češke. Postavka se razlikuje po tome što ne ilustruje neki specifičan istorijski događaj, bitku ili život neke herojske ličnosti, kako dužnost Istorijskog muzeja nalaže, već je orijentisana ka lepoti, bogatstvu likovnog izraza i umetničkoj raznolikosti.

Izložba je podeljena na deset različitih tematskih celina i moguće je videti preko dvesta ulja na platnu. Sve slike pripadaju kolekciji Istorijskog muzeja Srbije, dok je ovo jedinstvena prilika kojom su one predstavljene široj javnosti.

Po samom ulasku u izložbeni prostor, deluje kao da smo kročili direktno u otmeni salon devetnaestog veka. Dočekuju nas junaci poput Hajduk Veljka Petrovića, pripovedači velikih događaja kao što su Vuk Karadžić i Slepi guslar, ali tako i jedna mala Prelja Đorđa Krstića. Zbirku čini izuzetnom i veliki broj vladarskih portreta koji su načinili naši čuveni slikari, među kojima su Paja Jovanović i Uroš Predić. U prvom salonu naročito se ističe monumentalni Spomenik kralju Milanu Obrenoviću, pred kojim svakome zastane dah.Ono što je na izložbi „bidermajersko”,kako se u naslovu i navodi, jesu brojni portreti uvaženih i uglednih građana i građanki. Bogat fond muzejske kolekcije čine religiozne slike koje su, interesantno, među prvima dospele u muzejsku zbirku, putem otkupa i velikodušnih darova pojedinaca.

foto: Olgica Lukanović

Poseban segment predstavljaju slike naših modernista – Marka Murata, Jovana Bijelića, Koste Miličevića – dok se među njima pogotovo ističe i jedna dama. Reč je o Beti Vukanović. Beta je sa svojim suprugom, Ristom Vukanovićem, otvorila jednu od prvih slikarskih škola na prostoru Beograda, u čijem krilu su stasavale mnoge buduće generacije umetnika koji bi svoje školovanje dovršavali na nekim od prestižnih evropskih akademija.

Iz prikrajka ove velike sale nam se, na Autoportretu, nonšalantno smeši i neprikosnoveni Steva Aleksić, dok mu jedna neobična prilika stoji za ramenom. U pitanju je njegova muza, koja nije predstavljena u vidu bujne mlade lepotice, kako je to ustaljena praksa, već njegova muza ima obličje skeleta i šapuće mu na uho poruku – „Memento mori” – „Seti se smrti” – od koje bi se svakome sledila krv u žilama. Stevu Aleksića pak smrt pokreće na stvaranje.

foto: Olgica Lukanović

Ratnog žanra ne manjka. Šetajući se izložbom, možemo se susresti sa velikim brojem portreta naših slavnih vojskovođa, kao što je Vojvoda Živojin Mišić. Brojni su prizori iz dva najveća svetska rata koje istorija pamti. Vijugavim hodnikom stiže se do nečega što kolekciju Istorijskog muzeja zaista čini izuzetnom. Pred nama se otkriva niz slika koje su nastale u nemačkim logorima od strane ratnih zarobljenika tokom Drugog svetskog rata. Pravo je čudo kako su te slike uopšte „preživele” rat, a danas ponosito stoje pred nama kao svedoci jednog strašnog vremena i nesalomivog ljudskog duha koji uvek traži nadu i lepotu, čak i u najočajnijim vremenima.

foto: Olgica Lukanović

Zatim, prolazimo kroz salon sa Titovim portretima i masivnim i snažnim socrealističkim figurama koje prosto inspirišu na rad. Nakon toga, dolazimo do nečega što bismo mogli okarakterisati opaskom „Najslađe za kraj”. Pred nama se pojavljuje pravi biser kolekcije Istorijskog muzeja Srbije. Otvara se prozor u slikarstvo čuvenih umetnika Mediale. „Slatki kao med, a opaki kao ala”,bile su reči kojima je Miro Glavurtić opisao ovu veličanstvenu slikarsku grupu koja je plenila jugoslovenskom umetničkom scenom u drugoj polovini 20. veka. Među vizionarom Šejkom, nesvakidašnjim Dadom Đurićem, neuhvatljivim Milićem od Mačve, maštovitim Ljubom Popovićem i čuvenim Vladimirom Veličkovićem, izdvaja se verovatno i najekstravagantnija članica Mediale – Olja Ivanjicki.  Istorijski muzej Srbije može da se pohvali činjenicom da ima najveću kolekciju Oljinih umetničkih dela. Nakon njene smrti, iz ateljea na Kosančićevom vencu, slike su preseljene upravo ovde, a time su dobile i jedan potpuno novi život, igrajući šarmantno pred našim očima.

foto: Olgica Lukanović

Na izložbi Od bidermajera do Mediale u Istorijskom muzeju Srbije imate priliku da šetnjom proputujete kroz period od dvesta godina istorije umetnosti naših prostora. Upoznaćete se i sa malim i sa velikim ljudima naše istorije i poželećete da dođete ponovo. Izložba će biti otvorena i narednih meseci, stoga vas pozivamo da je posetite i pogledate je širom otvorenih srca, jer nam ona prikazuje najizazovnija i najburnija vremena naše povesti, ali isto tako i ono najlepše što je iz tih vremena preživelo do današnjih dana.

januar, 2022.

Leave a Reply

Your email address will not be published.