„Oči boje lešnika”, Milena Pavlović Barili, Vogue 1941, foto: Galerija Milene Pavlović Barili, Požarevac

U oktobru vas vodimo u šetnju modnom pistom na kojoj ćete imati prilike da se susretnete sa modelima iz međuratnog perioda, kreiranim od strane jedne od naših najznačanijih umetnica – Milene Pavlović Barilli. Ova modna pista je, u stvari, izložba Maison Barilli, Belgrade/New York, postavljena u Spomen-zbirci Pavla Beljanskog u Novom Sadu, kojom se aktuelizuje umetničin doprinos modi, modnoj ilustraciji i dizajnu.

Milenu Pavlović Barilli znamo kao slikarku nadrealističkih sadržaja, a izložba nam otkriva drugi, ali nikako manje značajan deo njenog stvaralaštva. Podeljena u četiri etape, nazvane po gradovima u kojima je umetnica živela i stvarala, izložba prati razvoj njenog crteža, stila i karijere u modnoj industriji, prikazujući razvojni, ali i realni put koji je slikarka prešla.

Milena Pavlović Barili, Barok 1928, foto: Galerija Milene Pavlović Barili, Požarevac

Beograd je bio njena početna stanica i u ovom prvom delu izložbe imaćete prilike da pogledate neke od njenih najranijih radova. Mnoge od ovih modela Milena je uradila još kao dete, što objašnjava tehničke propuste u crtežu, ali u isto vreme otkriva veliki talenat koji se ispoljio još u umetničinom detinjstvu. Lično mi se najviše dopao šematizovan, ali i dalje veoma prepoznatljiv portret kraljice Marije Karađorđević koja, uhvaćena olovkom mlade umetnice, liči više na heroinu nekog filma ili stripa, nego na moćnu vladarku. No, ako uzmemo u obzir kraljičino interesovanje za modu i praćenje trendova, ovaj crtež i nije daleko od realnosti već naprotiv, oslikava jedno drugačije, privatno lice portretisane.

Nakon Beograda umetnica odlazi na školovanje u Minhen. Uslediće selidba u svetsku prestonicu mode – Pariz, da bi kraj svog života Milena dočekala u Njujorku. Sva tri grada donose nove etape i korake u njenom usavršavanju, a nama brojna umetnička dela. Imaćete prilike da pogledate modne ilustracije, reklame za kozmetiku i modne aksesoare, crteže urađene za pakovanja različitih luksuznih proizvoda koji će vas odvesti u dvadesete i tridesete godine prošlog veka… U svetu kratkih haljina, perlica, paž frizura i čarlston muzike, osetićete duh epohe koju danas sa setom evociramo kroz brojne filmove i serije. U isto vreme, pružiće vam se prilika da bolje upoznate i svet Milene Pavlović Barilli, umetnice koja je vladala svetom mode, a koju danas još uvek upoznajemo i otkrivamo.

„Studija za suknju i džemper”, 1926, Milena Pavlović Barili, foto: Galerija Milene Pavlović Barili, Požarevac

Ono što je meni lično privuklo najviše pažnje jesu haljine urađene na osnovu Mileninih modnih ilustracija i izložene pored njih. Pogledajte kako su savremeni dizajneri oživeli crteže iz prve polovine 20. veka i kako jedan model, danas muzejski primerak, izgleda kada se oživi u materijalu. Da li biste nosili neki od ovih kostima?  

Na izložbi se nalazi i Milenina prva slika u ulju. U pitanju je jedan portret, a koga je umetnica odlučila da predstavi uljem na platnu, otkrijte sami. Prilično sam sigurna da nećete pogoditi, zato – trk u galeriju po odgovor!

Izložba je otvorena do 28. oktobra, pa ne propustite da je posetite i da nam prenesete svoje utiske.

Autor izložbe je Stefan Žarić, mladi istoričar umetnosti koji je prošle godine dobio nagradu Spomen-zbirke Pavle Beljanski za najbolji master rad iz istorije umetnosti, u kojem se bavio Milenom Pavlović Barilli i njenim modnim ilustracijama. Stefanu smo postavili nekoliko pitanja:

Tokom studija imao si prilike da otputuješ na razmenu studenata u Sjedinjene Američke Države i da na licu mesta proučavaš Milenin rad u Americi. Koliko je ona poznata u inostranstvu i da li ti se čini da je u Americi doživljavaju drugačije nego kod nas?

Još za života Frenk Krauninšild, umetnički urednik Voga, koji je tada recenzirao pionirske izložbe u Muzeju za umetnost kostima (Danas Met institut za kostim), a u najbolje prijateljice svrstavao Gertrudu Stajn, Milenu je nazvao esencijalno modernom i jedinstvenom u svetu američke umetnosti. Američkom, ali i francuskom i italijanskom ekstravagantnom umetničkom miljeu Barilijeva je oduvek bila poznata, a od ove godine, mojim učešćem na međunarodnoj konferenciji istoričara mode u Londonu, te saradnjom sa Evropskom asocijacijom za modno nasleđe, Milena, te samim tim i Srbija, postaju vidljiviji u sferi mode.

„Žena sa maskom i cilindrom”, 1927, Milena Pavlović Barili, foto: Galerija Milene Pavlović Barili, Požarevac

Otkrij nam nekoliko zanimljivosti o umetnici koje si saznao tokom izučavanja njenih dela.

Najdraže, ako ga uopšte mogu i nazvati otkrićem, jeste činjenica da je Milena volela pse. Čak je  i u poslednjem pismu, pre nego što je preminula, naznačila da se prijatelji moraju pobrinuti za njenu ljubimicu. Što se tiče naučnih otkrića, svakako najzanimljivije jeste to što sam dokazao da je ona, u stvari, prvo počela da se bavi modnom ilustracijom, a tek onda slikarstvom. Tu su, naravno, i intrigantne sličnosti između njenog stvaralaštva sa dizajnom Elze Skjapareli i Kristobala Balensijage, ali i njen angažman za američki brend koji nam je danas svima dobro poznat – Aberkrombi i Fič.

U kom pravcu i na koje sve nove i kreativne načine bi, po tvom mišljenju, trebalo ubuduće prezentovati njen lik i delo?

U mom slučaju to je svakako kroz prizmu istorije, teorije i muzeologije mode, koje čine okosnicu mog akademskog delovanja na polju istorije umetnosti. Ove discipline omogućavaju kombinaciju estetskih i komercijalnih praksi koje rezultiraju atraktivnom prezentacijom nasleđa, a ne gube naučnu validnost.

Da li će izložba gostovati u još gradova, nakon Novog Sada?

Izložbeni projekat je imao prezentaciju u Londonu, u Ambasadi Republike Srbije kao i na pomenutoj konferenciji, a trenutno ga prezentujem digitalno na platformi European Fashion Heritage Association. Što se same izložbe tiče, ona će se, u drugačijem obliku, integrisati u veliku retrospektivu Milene Pavlović Barilli koja nas u novembru očekuje u Domu Jevrema Grujića u Beogradu.

Da li ćeš nastaviti da se baviš Milenom Pavlović Barilli? Šta možemo da očekujemo u budućnosti?

Milena je još uvek moja okupacija – za jedan međunarodni zbornik o fotografiji pišem trenutno rad o odnosu Mileninih modnih ilustracija i modne fotografije, a uoči Sajma knjiga trebalo bi da izađe publikacija Muzeja Zepter za koju sam pisao poglavlje o Mileni kao modnoj ikoni. Promocija i razgovor o knjizi koja prati izložbu, Jedna studija o visokoj modi i visokoj umetnosti, planirani su za 4. oktobar u Zbirci. Nakon toga, planiram da lociram doktorat renomiranog modnog i tekstilnog dizajnera, Bernata Klajna, oca škotske modne industrije a poreklom Srbina, da ga „dovedem nazad” u Srbiju, jer je ovde gotovo nepoznat, a u Nacionalnom muzeju Škotske mu je posvećena čitava postavka.

piše : MoonQueen

Leave a Reply

Your email address will not be published.