Bastet, detalj, ilustracija: Danica Čudić

Egipatska boginja Bastet (ili Bast) prvobitno je prikazivana kao lavica, a kasnije je češće poistovećivana sa mačkom. Isprva boginja koja je gnev svog oca, boga Ra, izražavala rikom, postala je dobroćudnija i pomagala je smrtnicima uništavajući štetočine. U pitomijem obliku domaće mačke ona je boginja telesne ljubavi. Kada je prikazivana sa mačićima, preuzima ulogu boginje plodnosti. Pored navedenog, Bastet je boginja i doma, ženskih tajni, porođaja i rata. Čuvar je faraona, kao i doma od zlih duhova i bolesti, a u zagrobnom životu je vodič i pomoćnik.

Pored Bastet, i boginja Sekmet je imala obličje mačke, odnosno lavice, i bila je vrlo poštovana. Obe boginje naslednice su mačjeg obličja od boginje Mafdet, koja ima glavu geparda i boginja je pravde.

Hodočasnik u hramu boginje Bastet mogao je da plati da se mačka mumificira kako bi na onom svetu govorila za ljudski rod. Sveštenici božanstava koji su imali životinjski lik su u hramovima odgajali prave životinje, a onda ih žrtvovali i mumificirali u slavu božanstva hrama. Mačke su bile od posebnog značaja za Egipćane. One su dobre majke, pa su žene koje žele da imaju decu nosile amajliju u obliku boginje u obličju mačke. Pored majčinstva, Egipćani su cenili i mačju sposobnost da lovi štetočine koje su im jele zalihe hrane, i zmije, naročito kobre. Obični ljudi nisu mogli da poseduju mačke, već su sve mačke bile pod zaštitom faraona koji je jedini smeo da bude vlasnik mačke. Upravo te, faraonove mačke, bile su čak ukrašavane zlatnim nakitom, i bilo im je dozvoljeno da jedu iz tanjira.

Bastet je najčešće prikazivana u sedećem, elegantnom, položaju, pogleda uperenog unapred, dok je ređe prikazivana sa leglom mačića oko njenih nogu. Kasnije je preovladao prikaz žene sa glavom mačke.

Herodot je zapisao kako su za vreme festivala koji se održavao u čast ove boginje ljudi dolazili iz raznih krajeva Egipta. U toku putovanja, žene u brodovima su se rugale onima na kopnu i pozivale su ih da ostave svoje dnevne obaveze i pridruže im se na proslavi. Na festivalu su žene pile, pevale, igrale i, kako Herodot kaže, „podizale svoje suknje”, odnosno pokazivale svoje genitalije, čime su želele da pokažu da su za vreme festivala slobodne od svih ograničenja, ali su to radile i kao neki ritual povezan sa plodnošću.

Sedište kulta ove boginje nalazilo se u Per Bastu (nazvanom upravo po njoj), koji je postao jedan od najbogatijih gradova Egipta. Prilikom iskopavanja hrama, nađeno je više od tri stotine hiljada mumificiranih tela mačaka. Herodot je zapisao da su mačke iz celog Egipta nakon uginuća dopremane u hram kako bi tu bile sahranjene. Kazna za one koji povrede ove životinje bile su uvek teške, ali kada je kult boginje Bastet bio najsnažniji, kažna za ubistvo mačke bila je čak i smrt.

piše: Aleksandra Vujić

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.